PODZIAŁ NA BARWY

zylaki_3287191

Z podziałem na barwy według tarczy rycerskiej, noszono w połowie XIV w. i później cotte darmes uszytą z płótna, w kilku warstwach przeszywanego na wełnie lub wacie jedwabnej lub bawełnianej. Wierzch takiego, ubioru pokrywano tkaniną barwną, często jedwabną, na której widoczne były ściegi łą­czące podkłady tkaniny i watowania. Cotte d’ar mes mogła mieć zwyczajne rękawy lub skrócone; były one szyte także bez rękawów, a powierzchnia tkaniny ubioru zawsze miała wgłębione pręgi pionowego i czasem poziomego przeszywania. Skrócone rękawy w cotte d’armes znane były w la­tach 1365—1374 w Niemczech i noszone na kolczugach.Do najpiękniejszych przykładów dekoracji heraldycznej cotte d’ctrmes należy zabytkowy ubiór ks. Walii Edwarda (zm. w 1376 r.), przechowany w katedrze w Canterbury.

MODA SUKNI KOBIECYCH

pobrane

Znalezione w Herjolfsness suknie kobiece są, pomimo dość grubych samodziałowych tkanin wełnianych, poprawnie modelowane, z klinami poszerzającymi. Tę samą modę sukni kobiecych, obcisłych w górnej części, a luź­nych i równomiernie poszerzonych, spotyka się na zabytkach sztuki włoskiej lat trzydziestych XIII w., np. wytworne suknie dam słuchających muzyki na fresku Tryumf śmierci w Camposanto w Pizie są uszyte z tkanin wzorzystych o luźnym układzie niewielkich rzutów ornamentu. Pomimo zachowania ogólnej modnej sylwety sukni kobiecej spotyka się czasem pewne odmiany w kroju, spowodowane wzorzystością tkaniny, której nie- można swobodnie skroić z poszerzeniem klinami.

DO JAZDY KONNEJ

images

Jedynie dojazdy konnej ubiory dla skrócenia przepasywano. Podobnie jak i we Francji dworskie ubiory męskie szyte były z tkanin sukiennych, jednolitych w barwie lub z domieszką innej barwy w fakturze tkackiej, natomiast modne w XIII w. pasiaste tkaniny wełniane spotyka się we Włoszech na po­czątku XIV w. w ubiorach służby dworskiej i łowieckiej, jak sokolników, muzyków i in. Szyto je bez modnych dodatków z wąskimi rękawami. Dłużej niż we Francji utrzymały się w ubiorach ludzi młodych we Włoszech czepki wiązane pod brodą, noszone nawet pod kapeluszami około połowy  stulecia, gdy we Francji w tym czasie były używane dość rzadko przez ludzi starszych.

RĘKAWY ROZSZERZONE W GÓRZE

pobrane (1)

Powtarzają się obok siebie rękawy rozszerzone w górze, zwę­żone od łokcia i zapinane na szereg drobnych guzików, wąskie w całości i również zapinane , rozszerzone nieco i skró­cone niżej łokcia, oraz rękawy zakończone zwisającym, skrojo­nym wąsko płatkiem sukna. Przy krótkich rękawach wi­doczne są innej barwy rękawy ubioru spodniego; w latach trzy­dziestych XIV w. panuje moda skróconych rękawów ze zwisa­jącymi ozdobami z futra lub sukna.Przy męskich ubiorach surcot noszono kaptury najczęściej odrzucone z głowy i ułożone w formie miękkich kołnierzy, po­fałdowanych koło szyi. Jedynie barwa kapturów, od­mienna zawsze od ubioru, lub ozdobne zakończenie ich brze­gów i widoczny zwisający koniec (cornette) zaznacza odrębną część ubioru. Oprócz gładkiego brzegu przy sukiennych ubio­rach spotyka się w 1. poł. XIV w. ozdobne wycinanie brzegów u dołu. 

RÓŻNE ODMIANY PRZEPASEK

pobrane (2)

Różne są odmiany przepasek na włosach dziewcząt, które spotykamy na głów­kach strojnych i pełnych wdzięku posągów kobiecych w rzeźbach katedr francuskich. Powtarzają się one także w iluminowanych rękopisach w połączeniu z cienkimi, przejrzystymi siatkowymi welonami  lub obciskają przejrzyste chustki. Do podróży jedynie używały kobiety w XIII w. i w stuleciu następnym ciemnego kapelusza z niską główką i dość dużymi brzegami, który nakła­dały na włosy ujęte siatką. Do najprostszych okryć głowy należały chusty płócienne, które w XIII w. musiały mieć odcień żółtawy, otrzymywany za pomocą szafranu. Chusty te zarzucano luźnie  lub używano do okrycia głowy dwóch chust , które podkreślały delikatny owal twarzy.Moda w XIII w. występuje na ogół w podobnej formie w krajach Europy zachodniej: we Francji, Flandrii, w Niemczech.

W OBOWIĄZUJĄCYCH ZWYCZAJACH

images (1)

Właściciel sprzedający swą ziemię oddawał w Niemczech nowemu nabywcy swą rękawicę jako gwarancję zawartej umowy i formalne jej potwierdzenie.W zwyczajach obowiązujących rycerzy w po­jedynku rękawiczka była symbolem prawnym.Rzucenie rękawicy przeciwnikowi było wojenną formą zwrotu rękawicy, którą uprzednio otrzy­mano przy zawarciu umowy, i oznaczało chęć lojalnej obrony sprawy z bronią w ręku. Dwaj przeciwnicy składali swe rękawice jako zastaw u arbitra, który miał rozstrzygnąć ich zatarg, dla zaznaczenia, że poddadzą się wyrokowi.Rękawiczkę otrzymaną od damy jako dowód jej uczucia rycerz przypinał na hełmie w czasie turniejów i wyprawy wojennej. Gdy w Pieśni o Rolandzie, spisanej około 1080 r., umierający bohater wznosi ku Bogu swą rękawicę, podkreśla tym całkowitą ofiarę swego życia i rycerskiego honoru.  

ZNACZENIE SYMBOLICZNE

gorset-9

Podkreślić należy również symboliczne znaczenie rękawiczek, związane z systemem feudalnym. Na Zachodzie przyjęło się używanie rękawiczek w wytwornym ubiorze od VII w., gdy zaczęli je no­sić przede wszystkim królowie i biskupi; rękawiczki nabrały znaczenia symbolu władzy i godności. Znaczenie tego symbolu podkreślano zwłaszcza w krajach, w których przyjęło się prawo niemieckie. Rę­kawiczki należały za dynastii Karolingów i cesarzy późniejszych do ubiorów koronacyjnych; w XIII w. sporządzali je i zdobili haftem i perłami rzemieślnicy saraceńscy na Sycylii. Podobnie atrybutem wła­dzy stały się rękawiczki we Francji i w Anglii. Przy udzielaniu lenna wasalowi wręczano rękawiczki,również przy nadawaniu pewnych przywilejów miastom, jak odbywanie jarmarków lub bicie monet, panował zwyczaj posyłania rękawic.

PIĘKNE RĘKAWICZKI

pobrane (3)

Szyli je rękawicznicy zrzeszeni w cechach francuskich już około 1190 r., używając jako surowców różnych skór starannie wyprawianych. W innych krajach, jak w Niemczech, Austrii, a później i w Polsce, rękawiczki robili jako uboczny produkt wytwórcy kaletek, woreczków, pa­sów i innych wyrobów ze skóry. Szczególnie częste są wzmianki o użyciu jeleniej skóry, a nawet bawolej przy grubych rękawicach nakładanych do polowania ze sokołem, koniecznych dla myśli­wego, gdy ptak siedzący na dłoni zrywał się do lotu. Na zimę sporządzano rękawice pod­szywane lekkim futrem jagnięcym, popielicami i tanimi futrami, jak królicze i baranie. Rękawiczki noszone do ubioru codziennego były najczęściej z lekko kremowej skóry ze skośnie ściętym wydłu­żeniem. Przy ożywionym ruchu budowlanym w XIII w. rękawic roboczych używali rzemieślnicy pracujący przy budowach, jak np. murarze i kamieniarze.